Schron bojowy punktu oporu „Godula”

Krajobraz, w którym żyjemy wciąż się zmienia, a natura na Górnym Śląsku, widziała już niejedno. Punkt Oporu “Godula”, dokładniej schron bojowy nr 19, zdecydowanie należy do ważnych i ciekawych zabytków miasta Ruda Śląska, codziennie setki osób przechodzi obok niego bez zastanowienia. Obiekt, o którym mowa, dziś spełnia nowe funkcje. Jakie? Zainspiruj się schronem bojowym przy ulicy Karola Goduli w dzielnicy Godula. Czas spojrzeć na niego z innej perspektywy.

Ciężki schron bojowy nr 19 p.o. „Godula”

Punkt Oporu „Godula” powstał w 1937 – 1938 r., wchodzi w skład Obszaru Warownego „Śląsk”. Ciężki schron bojowy nr 19 został zbudowany w klasie odporności E, został wyposażony w kopułę obserwacyjno –bojową oraz półkopułę pancerną. Głównym zadaniem było chronienie drogi Bytom – Godula przed natarciem Niemców, którzy wówczas zajmowali teren dzisiejszego miasta Bytom, schron ryglował drogę do dzielnicy Szombierki. Istniało wysokie prawdopodobieństwo, iż ten odcinek posłuży do dalszego ataku na miasto Chorzów. Dziś wiadomo, że punkt oporu powstał dzięki piątej kompania ckm, wchodzącej w skład IV batalionu specjalnego ckm 75 pułku piechoty. Dowódcą robót był mjr Jan Stefan Witkowski, zaś kierownikiem na całym odcinku budowy punktu oporu „Godula” – kpt. Kacin. Schron został wyposażony w 3 ckm – y i 2 rkm – y. Warto o tym wiedzieć, szczególnie mieszkając w bezpośrednim sąsiedztwie z tym historycznym obiektem.

Dziecięce zabawy

Dzieci z pobliskiego osiedla Powstańców Śląskich oraz okolicznych bloków, często wykorzystują tzw. bunkier do wspólnych zabaw,  zjeżdżają ze szczytu na rowerach lub sankach, urządzają na nim pikniki itd. Czterdziestoletni mieszkaniec pobliskiej zabudowy wspomina:

– Codziennie widzę ten bunkier za oknem. Jako dziecko chodziliśmy tutaj z kolegami na sanki, a czasem braliśmy po prostu jakieś siatki lub opony i robiliśmy zawody kto pierwszy będzie na dole. Pamiętam, że zawsze było mnóstwo emocji z tym związanych. […] Nigdy głębiej nie zastanawiałem się nad historią tego obiektu, był i jest, nic więcej. Na szczęście nigdy nie jest za późno żeby coś się o nim dowiedzieć, a przy okazji opowiedzieć o tym dzieciom– mówi Pan Adam.

Ten schron bojowy od lat spełniał zatem funkcję rekreacyjną, był miejscem spotkań i zabaw, ludzkich dramatów i radości. Od początku powstania widział już niejedno i zapewne wiele jeszcze zobaczy. Jego historia przez lata była zapomniana, do tej pory tylko nieliczni pasjonaci odwiedzali to ważne w losach regionu miejsce i oddawali mu należyty hołd.

Grupa pasjonatów Schronu Bojowego nr 19

Dnia 4.01.2014r. grupa miłośników militariów, spotkała się przed Schronem Bojowym nr 19, aby oczyścić od dawna nieodwiedzane wnętrze obiektu. Od razu pojawiło się wyzwanie – rozbicie muru zabezpieczającego wejście. Głównym celem eksploatacji, było usunięcie śmieci, gruzu i pozostałej niepotrzebnej zawartości tego schronu. Praca wymagała samozaparcia i determinacji. Na fanpage grupy „Punkt Oporu Godula” można przeczytać relację z tego wydarzenia:

– Było bardzo ciężko. Praca w niekorzystnych warunkach. Brud, duże zapylenie, ograniczona widoczność. Sprzątanie odbywało się z reguły przy oświetleniu latarek i świeczek!

A co w środku?

– Wśród elementów złomu zebrano wiele ciekawych elementów wyposażenia z bunkra, która docelowo będzie wystawiona w późniejszym czasie w gablotce dla zwiedzających.

Grupa podpisała umowę dzierżawy działki i schronu z Urzędem Miasta Ruda Śląska. Schron Bojowy nr 19 ma zostać poddany rekonstrukcji oraz zostanie przekształcony w muzeum. Zdaniem grupy obiekt ten najlepiej się do tego nadaje:

– Jesteśmy w posiadaniu różnych eksponatów z tego okresu, które kurzą się po kątach, a mogłyby się pięknie eksponować ucząc innych historii. Stąd ten pomysł, a schron do tego nadaje się najlepiej – wypowiedź administratora fanpage powyższej grupy

Promocja dla miasta Ruda Śląska

Uchwała z dnia 25.09.2014r. Na wniosek Prezydenta Miasta Rada Miasta Ruda Śląska uchwaliła Przyjęcie Gminnego Programu Ochrony Zabytków i Opieki nad Zabytkami na lata 2015-2018. Realizacją założeń programu zajmuje się Biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków. Dokument zawiera również analizę SWOT dla środowiska kulturalnego miasta Ruda Śląska. W mocnych stronach zostało między innymi ujęte (Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego, uchwała PR. 0007.171.2014, s.92):

  • duże nasycenie obiektami zabytkowymi, szczególnie centralnych punktów dzielnic,
  • przebiegająca przez teren miasta duża część fortyfikacji przynależnych do Obszaru Warownego Śląsk oraz fragmenty niemieckich umocnień Oberschlesien Stellung.

Punkt Oporu „Godula” składa się łącznie z 5 schronów bojowych, tradytor, schron pozorno – bojowy, schron amunicyjny oraz zaplecza dla koszar. Znajdują się one głównie w dzielnicy Godula i na obrzeżu miejscowości Chropaczów i Lipiny.

Do słabych stron dokument zalicza między innymi (DzUWŚ uchwała PR. 0007.171.2014, s.92):

  • brak umiejętności korzystania z przestrzeni publicznej i części wspólnych obiektów, skutkujących oszpecenie elewacji budynków i ich otoczenia[…],
  • brak świadomości społecznej znaczenia opieki nad zabytkami oraz znaczenia dziedzictwa kulturowego.

Jakie szanse widzi Miasto w programie? Przyjrzyjmy się trzem z wymienionych w uchwale (DzUWŚ uchwała PR. 0007.171.2014, s.93):

  • wypracowanie nowych wzorców wychowawczych i edukacyjnych oraz wzmocnienie tożsamości,
  • lokalnej stworzenie atrakcyjnej oferty turystycznej, wykorzystującej potencjał kulturowy i architektoniczny, miasta,
  • poprawa wizerunku gminy i wzrost jej konkurencyjności, co będzie oddziaływać na gminny rynek pracy i w efekcie podniesie wzrost jakości życia w gminie.

Miasta zazwyczaj korzystają z dziedzictwa kulturowego do swojej promocji. Dziedzictwem Rudy Śląskiej, oprócz terenów postindustrialnych, są właśnie schrony bojowe. Pomyśl jak mało ludzi docenia to miejsce i jaki ma potencjał edukacyjny i turystyczny. Na koniec przytoczę słowa Stanisława Jachowicza:

„Cudze chwalicie

Swego nie znacie

Sami nie wiecie

Co posiadacie.”

Add a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *